بسم الله الرحمن الرحیم

پژوهش موردی:بررسي وضعیت مقاوم سازی بناهای ضروری مانند مدارس شهر کرمان و نقش آنها در برابر زلزله

مهندس طاهره نادري

چکیده: 

      توجه و اهميت دادن به مقاوم سازی  مدارس نسبت به دیگر بناها در اولویت بوده و امری حیاتی است ،اما متاسفانه درحال حاضراگر زمان وقوع زمين لرزه همزمان با باز بودن مدارس باشد ، تراكم جمعيت دانش آموزي سبب تشديد حادثه شده و بالاترين آمار تلفات دسته جمعي در اين قشر آسيب پذير رخ مي دهد .مثل زلزله 1376 قائنات که بيش از نيمي از دانش آموزان و معلمين دبستان اردكول در كلاس درس جان خود را از دست دادند واگر زمان زلزله بم همزمان با باز بودن مدارس مي بودآمار تلفات بيش از اين ميشد، و اگر زمين لرزه صبحگاه زرند 5/1 ساعت بعد يعني ساعت 8 صبح به وقوع مي پيوست ، چه بسا در شهرستان زرند حتی شهر کرمان با اين همه مدارس فرسوده وحمله ورشدن دانش آموزان به سمت درب هاي خروجي مطمئنا بسياري دست وپا شكسته وضربه مغزي ميشدند.

در این مقاله ابتدا اشاره به مسئله اصلی نموده که همان  احتمال باز بودن مدارس و همزمانی آن با وقوع زلزله نیزهست. وسوالهای پژوهش،اینکه آيا تمامي اصول طراحي ايمني مدارس در برابر حوادثي مانند  زلزله در پروژه هاي مدرسه سازي رعايت مي گردد؟ آیا احساس امنیت برای دانش آموزان ومعلمین در مدارس فعلی وجوددارد؟ ونیز  مدارس مقاوم شهر درامداد رسانی چه نقشی دارند؟

سپس به توصیف وضع موجود وگردآوري اطلاعات این پژوهش پرداخته شده، ازجمله: پراکندگی ،زمان ساخت مدارس سطح شهر،و..

جامعه آماری این کار  بصورت تمام شماری ومدارس ناحیه 1و2 که حدود 300 واحد آموزشی میباشند.وروش بکار رفته در این تحقیق بصورت پیمایشی وتوصیفی بوده وسپس با رسم نمودارهای مربوط به وضعیت مدارس شهر کرمان به تحلیل ونتیجه گیری از این پژهش پرداخته شده است.مثلا درناحیه یک حدود 17% فضاهای آموزشی آن استحکام دارند،و23%آن تخریبی میباشند.ودرناحیه دو  حدود 42%آن تخریبی بوده و...

دراین مقاله به شاخص ها و ضوابط طراحي ساختمان آموزشی در برابر حوادث نیز اشاره شده است از جمله :عدم نصب مصالح صاف و صيقلي در كف ،عدم درب هاي شيشه اي ،امكان فرار از پنجره کلاس، اتاق كمك هاي اوليه و بهداشت باتجهيزات كامل پيش بيني شود، درب هاي خروجي به تعداد كافي نصب گردد ، هر کلاسی كه بيش از 50 نفر متصرف دارد بايد حداقل دو درب خروجي داشته باشد و ... توجه به تراكم دانش آموزي ،مصالح مرغوب ، شكل هندسي ، ابعاد پنجره ها و ... نه تنها باعث امنيت رواني دانش آموزان دربرابر زلزله مي شود بلكه در ارتقاء و پيشرفت تعليم و تربيت نيز موثر خواهد بود .

در نتيجه توجه به ساخت و ساز  و مقاوم سازي مدارس نسبت به ديگر ساختمانها دراولويت است. نقش مدارس مقاوم ومجهز درهنگام بحران در امداد رساني  ، مديریت زمان، نجات افراد بيشتر ، سازماندهي و جمع آوري و توزيع كمك ها بسیار موثر است زیرا كه: این مکانها محيطهاي نسبتا بزرگ بوده ،داراي اتاقهاي مستقل ، ،واقع شدن در نقاط مختلف شهر و... ونیزبهترين مكان براي ايفاي نقش پناهگاه ميباشند.

 انشاء ا... ديگر تجربه تلخ بم كه تمامي مدارس اين شهر موقع زلزله 100% تخريب گرديد تكرار نگردد.

واژگان كليدي :  دانش آموزان، زلزله ، نقش مدارس ، ضوابط